Svojatanje Nikole Tesle od strane drugih naroda nije trend koji je počeo u skorije vreme. On traje već bezmalo vek i po. U prilog tome govori i pismo njegove sestre upućeno Nikoli nakon što je preveo pesme Jovana Jovanovića Zmaja, a u kojem ističe da je srećna što ga Hrvati više neće svojatati, nego će „uvući rogove“ i za Nikolu govoriti „naš zemljak“.
Ovo je samo mali deo onoga što nam donosi knjiga „Tesla – Srbin sam“ Branislava Stankovića. Po prvi put jedan autor donosi autentična pisma, do sada neviđene dokumente koji se čuvaju u Njujorku, gde skoro svaki od tih dokaza jasno i nedvosmisleno pokazuje da je Tesla Srbin i da se time ponosio. Ova knjiga dolazi kao tih, ali uporan otpor prekrajanju. Nije još jedna u moru biografija Nikole Tesle, niti pokušaj da se njegovo ime uklopi u savremene narative, već nastojanje da se kroz činjenice, nesporne činjenice, upoznamo sa samim Teslom.
Stanković gradi knjigu kao mozaik činjenica i emocija, oslanjajući se na do sada nedostupnu građu iz Muzeja Nikole Tesle u Beogradu. Pisma, fotografije i lični zapisi ne služe samo kao dokazni materijal, već kao svedočanstva jednog unutrašnjeg sveta čoveka koji je, i u trenucima najveće naučne slave, nosio jasnu svest o svom poreklu.
Upravo u tim redovima, često kratkim i neposrednim, stoji i ona rečenica koja odzvanja kroz celu knjigu: „Srbin sam.“
Autor ne krije svoj pristup: njega, kako sam kaže, ne zanima politička korektnost, već istina. Taj stav daje knjizi ton koji nije ni hladan ni akademski distanciran, već živ. Stanković otvara teme koje su decenijama bile potiskivane ili relativizovane, uključujući i pokušaje da se Teslino poreklo preoblikuje u skladu s različitim nacionalnim interpretacijama. Nasuprot tome, on insistira na dokumentu kao konačnom svedoku.
Profesor Miloš Ković o ovoj knjizi kaže da ona celim svojim sadržajem jeste knjiga o najvećem naučniku, ali i priča o istorijskom iskustvu srpskog naroda, posebno na prostoru današnje Hrvatske. Kako ističe profesor Ković, ovo delo je i svedočanstvo o stradanju – o vremenu genocida u NDH i sudbini porodice Tesla, koja je bila deo tog tragičnog istorijskog toka.
Tako se pred čitaocem otvara dvostruka perspektiva: s jedne strane, Tesla kao naučnik čiji um prevazilazi granice i vreme; s druge, Tesla kao čovek duboko ukorenjen u svoje poreklo, u narod i istoriju koja ga nije zaobišla. Upravo u tom sudaranju univerzalnog i ličnog leži snaga ove knjige.
U samoj knjizi opisani su brojni, do sada nepoznati, detalji iz života srpskog genija, o njegovom odnosu sa Mihailom Pupinom, simpatijama prema Karađorđevićima i Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini, ali i duboki pravoslavni koreni u njegovoj porodici.
Aleksandar Stojanović za Kompasinfo
