Sveti Sava vekovima je bio i ostao najpoštovaniji srpski svetitelj, a nakon njegovog upokojenja svete mošti srpskog ravnoapostola postale su najveće mesto srpskog sabranja i vekovna uteha srpskog naroda u srednjovekovnoj epohi. Zato je spaljivanje njegovih svetih moštiju bilo jedno od najtraumatičnijih iskustava za naš rod. No, u svojoj blagosti, Gospod je srpskom narodu podario novog čudotvorca i velikog pastira – Sveti Vasilije Ostroški već duže od tri i po veka okuplja i krepi srpski narod oko svojih svetih moštiju.
Sveti Vasilije se s pravom naziva novim Svetim Savom, jer je Gospod preko njegovih čudotvornih moštiju obnovio onaj isti izvor utehe i sabornosti kojim je Sava vekovima krepio svoj narod. On je, kako je jednom rekao mitropolit Joanikije, cvet iznikao iz pepela moštiju Svetog Save. Iako je Sveti Sava živeo mnogo pre Svetog Vasilija, oni su u Hristu jedno i predstavljaju jedinstveno duhovno trajanje od prvih dana srpskog Pravoslavlja do danas. Iako delo prvog srpskog arhiepiskopa nadilazi puko podvižništvo i njegov arhipastirski rad, i predstavlja temelj postojanja našeg naroda, Sveti Vasilije je najvredniji putnik na tom Savinom putu.
Sveti Vasilije, čudotvorac ostroški, bio je arhijerej Srpske crkve u jednom od najtežih perioda za srpski narod. A on upravo kreće spaljivanjem Savinih moštiju. Narod pritisnut osmanlijskim zulumom, čime su želeli slomiti nadu u vaskrsenje srpske slobode, spasenje je tražio upravo kraj moštiju najvećeg od roda našeg. Ni propast srpske srednjovekovne carevine nije ugasila njegovo sveto delo, a Sveti Sava je kao svetitelj ostao onaj koji sabira i spašava narod.
Onog trenutka kada je Sinan-paša spalio njegove svete mošti, za narod je delovalo da više nema nade. Ne samo što više nemaju državu, ni ovozemaljskih velikana da ih štite, nego je uništen i najveći duhovni izvor snage.
Ali da molitve Svetog oca našeg Save pred prestolom Gospodnjim, nisu mogle biti uništene, štaviše postale su i mnogo snažnije, pokazuje nam i to da je u hercegovačkom kamenu, tamo gde je stolovao i sam princ Rastko Nemanjić, promislom Božijim i molitvama Svetog Save, rodio se Stojan Jovanović. Od mladosti njegov život bio je svet, a još kao dete otišao je u manastir i od rane mladosti dao je svoj život na službu Gospodu koja neprekidno traje već skoro četiri veka.
I u njegovo vreme osmanlijski zulum nije se stišavao, a on je kao bogonosni arhijerej i episkop svete Srpske crkve nastavio onaj put kojim je išao i Sveti Sava – da okuplja, sabira, da snagom molitve ujedinjuje i spašava srpski rod. U tihovanju pod ostroškim stenama njegova molitva odjekivala je kao grmljavina i podjednako snažno kao Savina, postajući štit pred kojim su uzmicali i zemaljski moćnici i sile zla.ž
Po upokojenju Svetitelja, narod je ostao bez ovozemaljskog zastupnika, ali je pred prestolom Božijim dobio novog ravnoapostola i čudotvorca, samolitvenika Svetog Save. Nije prošlo dugo da se Božija blagost projavi i da se njegovo sveto netruležno telo otkrije, a manastir Ostrog postane nova Mileševa, novi duhovni centar sabranja.
Tako se Božiji blagoslov srpskom narodu dat kroz svetorodnu dinastiju Nemanjića, pre svih Svetog Save, nije prekinuo, nego se umnožio višestruko kroz Svetog Vasilije, a onda i kroz brojne druge svetitelje. Tako smo i u naše dane, u ovom novom veku, postradali od nacifašističkog, ustaškog genocida nad srpskim narodom i komunističkim progonom Srpske crkve, dobili i Svetog vladiku Nikolaja i Svetog Justina Ćelijskog, koji su baš kao Sveti Sava i Sveti Vasilije, kako kroz život prosvećivali svoj narod, tako i u svojoj svetosti i dalje okupljaju i duhovno snaže.
Aleksandar Stojanović za Kompasinfo
