Često se govori o ogromnom uticaju Adolfa Hitlera na nemačko društvo i da mali broj ljudi Nemaca nije podlegao njegovom manipulativnom „magičnom“ uticaju. U taj mali broj spadali su članovi tajnog antinacističkog društva Bela ruža, koje je brojalo mali broj članova, a najistaknutiji među njima su bili Aleksandar Šmorel, Hans i Sofija Šol. Radi se o izuzetno interesantnim ljudima, pretečama pankera na neki način.
Sofi i Hans Šol – mladost i hrabrost
Sofi i Hans Šol su bili mladi ljudi, stradali u nacističkoj Nemačkoj giljotinom. Sofi je imala samo 21 godinu, njen brat Hans je bio nekoliko godina stariji. Rođeni su u luteranskoj intelektualnoj porodici, koja se veoma držala hrišćanskih načela.
U početku, poput mnogih Nemaca, prihvatili su nacionalsocijalizam i Hitlera, zbog čega je njihov otac bio šokiran. Ali kao vrlo liberalni, skloni umetnosti i sa brojnim prijateljima Jevrejima, nisu mogli dugo da ostanu verni Hitleru.
Verovatno se radilo o spoljašnjoj fascinaciji nacizmom, pošto su, bez obzira na pogubne ideje, imali neobičnu harizmu i stil oblačenja i komunikacije, kakvog do tada nije viđeno. Jednom je Dejvid Bouvi, proučavajući nemačku arhitekturu dok je bio u toj zemlji, zainteresovao se za Hitlera, njegove govore i ideje, rekavši: „Hitler je prva pop zvezda“. Što znači da je veoma važna propaganda i način na koji se nešto izlaže, a ljudi sa talentom koji nemaju osnovna moralna načela mogu biti pogubni.
Delovanje Bele ruže
Rad organizacije sastojao se u jednostavnom, ali opasnom delovanju – pisanju letaka u kojima su se citirali delovi Biblije, Getea, Novalisa, Šelinga i drugih nemačkih i evropskih intelektualaca. Ove letke su slaali univerzitetskim profesorima, studentima i intelektualcima.
Pored toga, istakli su se pisanjem grafita po zgradama sa natpisima „Dole Hitler“, „Hitler masovni ubica“, „Apel nemačkom narodu“. Posebnu pažnju i gnev nacista privukli su kada su neke od ovih grafita napisali na spomeniku podignutom u čast stradalih nacističkih vojnika.
Aleksandar Šmorel – život i antinacistička borba
Aleksandar Šmorel je rođen u Rusiji 1917. godine od oca Nemca rođenog u toj zemlji i majke Ruskinje. Kršten je u Ruskoj pravoslavnoj crkvi. Kao malom detetu umire mu majka, a otac se ponovo ženi za Nemicu, takođe rođenu u Rusiji. Sele se u Nemačku 1921. godine.
Po dolasku nacista na vlast, Šmorel je prisiljen da Hitleru da zakletvu, što nerodno prihvata, odnosno u početku odbija, ali po nagovoru oca pristaje. Zbog toga se kasnije gorko kaje, pošto je bio izuzetno religiozan i pitao se kako će mu to Bog oprostiti.
Studira medicinu, a kao vojni lekar odlazi na Istočni front. Tamo svedoči o okrutnosti nemačkih vojnika prema stanovnicima SSSR-a. U tajnosti obilazi mnoge ruske seljake tokom noći.
Nakon povratka u Nemačku, nastavlja sa antinacističkim aktivnostima. Pre njega bivaju uhvaćeni Hans i Sofi Šol i osuđeni kao izdajnici na smrt giljotinom. Na dan njihove sahrane uhapšen je Aleksandar Šmorel. Pri ispitivanju od strane Gestapoa kazaće: „Ja sam istinski sledbenik Ruske pravoslavne crkve“.
Poslednji dani i mučeništvo
Pred pogubljenje posetio ga je sveštenik Aleksandar (Lovči), pripadnik Ruske zagranične crkve u Nemačkoj, koji ga je ispovedio i pričestio. Sveštenik je bio s njim čitavo vreme, a Šmorel se molio Bogu. Sveštenik je bio istaknuti carista i neprijatelj boljševika.
Zajedno sa Kurtom Huberom pogubljen je na giljotini, 13. jula 1943. u Minhenskom zatvoru Štadelhajm. Sahranjen je po pravoslavnom obredu na minhenskom groblju Perlaher Forst. U januaru 2014. u Nemačkoj je pronađena giljotina na kojoj je ubijen Aleksandar Šmorel.
Kanonizacija i nasleđe
Aleksandar Šmorel je kanonizovan 4./5. februara 2012. godine u Minhenskom hramu Novomučenika i ispovednika ruskih. Činom kanonizacije načalstvovao je visokopreosvećeni Arhiepiskop berlinsko-nemački dr Marko. Na inicijativu Arhiepiskopa Marka, Šmorel je 2007. proglašen svetim na nivou Berlinsko-nemačke eparhije Ruske zagranične crkve.
On je prvi kanonizovani svetitelj nakon obnove kanonskog opštenja između Moskovske patrijaršije i Ruske zagranične crkve. Praznuje se 13. jula po gregorijanskom kalendaru.
Poruka mladosti i autentičnosti
Ovi mladi ljudi su dokaz da se može biti čovek i u najtežim vremenima u do tadajšnjoj istoriji čovečanstva i pokazati bunt i otpor nečoveštvu, svojstven mladosti.
Mnogi su kasnije pokušavali da ih imitiraju, posebno Sofi Šol, čak su i javno iznosile mnoge ličnosti izjave da su oni „nova Sofi“. Ali Sofi, njen brat Hans i Aleksandar Šmorel, pa i ostali članovi Bele ruže, bili su autentični, a teško je biti takav.
Autor: Miloš Lalatović
