Miodrag Petrović je bio srpski slikar. Rođen je u Dubravici kod Požarevca 12. septembra 1888. godine. Umro je u Beogradu 10. februara 1950. godine.
Bio je predsednik Društva srpskih umetnika „Lada“, predsednik Udruženja likovnih umetnika i predsednik Udruženja slikara i vajara ratnika 1912-1918 godine.
Prvi uticaji i slikarska škola
Prve pouke iz crtanja i slikanja dobio je od Đorđa Krstića u Prvoj beogradskoj gimnaziji. Slikarsko školovanje započinje 1906. u Umetničko-zanatskoj školi Riste Vukanovića, gde su mu nastavnici bili Marko Murat, Đorđe Jovanović i Dragutin Inkiostri-Medenjak. Priključuje se Inkiostrijevoj grupi kao saradnik u dekorisanju Narodnog pozorišta, Kolarčeve zadužbine, Ministarstva prosvete, kući Jovana Cvijića i dr.
Studije u Minhenu i ratni period
U periodu 1911 – 1912. pohađa Akademiju likovnih umetnosti u Minhenu (u klasi prof. Karla Mara), ali prekida studije zbog učešća u balkanskim ratovima kao borac i slikar Prve armije. Studije završava 1914. neposredno pred početak Prvog svetskog rata.
Prvo iskustvo u ratu i boravak u Africi
Posle povlačenja preko Albanije učestvuje u borbama na Solunskom frontu u sklopu VIII Pešadijskog puka Dunavske divizije. Zbog bolesti malarije prebačen je u bolnicu u Solun, a potom u Sidi Abdalah u Tunisu.
Tu slika portrete francuskih lekara, bolničarki, bolesnika, domorodaca, kao i ikonstas za crkvu pri bolnici i dekoraciju zavese za vojničko pozorište. Krajem 1917. prelazi u logor za rekovalescente u mestu Lazuaz kraj Bizerte, gde u društvu drugih ratnih slikara radi portrete i kulise za vojničko pozorište.
U Lazuazu je priredio i dve samostalne izložbe u korist francuskog Crvenog krsta i uradio ikone na srpskom vojničkom groblju u Bizerti, čiji se delovi danas nalaze u crkvi Ružici na Kalemegdanu.
Obrazovanje u Parizu i povratak u Beograd
U Alžiru pohađa Ecolé des Beaux Arts, da bi krajem 1918. prešao u Pariz, gde je učio slikarstvo u ateljeu L. Simona i izlagao u pariskom Salonu. U Beograd se vratio 1920. i zaposlio se kao nastavnik crtanja u realci, a potom na Višoj pedagoškoj školi.
Članstvo i liderstvo u umetničkim udruženjima
Bio je član Društva srpskih umetnika „Lada“ (1921) i njen predsednik od 1933 – 1941. godine, predsednik Udruženja likovnih umetnika 1939 – 1940. i osnivač i predsednik Udruženja slikara i vajara ratnika 1912 – 1918.
Izložbe i doprinos srpskoj umetnosti
Priredio je samostalne izložbe u Alžiru 1917, a potom u Beogradu i Somboru, dok je kolektivno izlagao sa jugoslovenskim umetnicima u Parizu, Alžiru, Londonu, Brislu i Liježu. Imao je značajnu ulogu u organizovanju brojnih izložbi srpskih i jugoslovenskih umetnika u zemlji i inostranstvu.
Slikarska delatnost i tematike
Slikao je portrete, aktove, pejzaže, mrtve prirode, radio dekoracije pozorišnih enterijera i kulisa, kao i nekoliko ikonostasa i istorijskih kompozicija velikog formata sa ratnom tematikom.
Dela mu se nalaze u Narodnom muzeju u Beogradu, Vojnom muzeju u Beogradu, Muzeju grada Beograda, Narodnom muzeju u Kragujevcu, Narodnom muzeju u Požarevcu, kao i brojnim privatnim kolekcijama u zemlji i inostranstvu.
Lični citat i umetnička filozofija
„Kad bi se još jednom rodio i kada bi zavisilo od mene šta ću da postanem, izabrao bi paletu, jer sam kroz nju proživeo svoje najlepše časove stvarajući slobodu i uživanje, sebi i drugima“ (Miodrag Petrović, 1940).
Generacija i kontekst srpskog slikarstva
Generacija srpskih slikara sa početka XX veka, krčeći sebi put između pristalica „starinskog“ i „modernog“ i boreći se za ravnopravnost sa drugim već priznatim umetnostima kao što su bili pozorište i muzika, iznedrila je plejadu darovitih i osobenih ličnosti, koje su u borbi za oslobođenje stvarali savremeno nacionalno slikarstvo.
Ratni slikar i svedok istorije
Naziv „ratni slikar“, koji je u širokoj upotrebi još od vremena kada je nastao, odnosi se na posebnu grupu umetnika, svedoka i hroničara ratnih sukoba 1912–1918, koji su tragove o tom herojskom vremenu ostavili u brojnim zapisima, beleškama, dnevnicima, fotografijama, ali prvenstveno u svojim likovnim delima.
Jedan iz tog „stroja“ vojnika sa paletom, koji je ratnu epopeju prošao od vojničke osmatračnice na Sahat-kuli u beogradskom Gornjem gradu, preko Crne Gore i Albanije, potom Krfa i na Solunskom frontu, oporavljajući se pred kraj rata u Tunisu i Alžiru, bio je i slikar Miodrag Petrović.
Sklonost ka crtanju i rani radovi
Od predmeta u školi najveću sklonost Petrović je pokazivao prema crtanju, te nije slučajno što je njegov prvi učitelj, znameniti srpski slikar Đorđe Krstić, u dečaku prepoznao talenat i svesrdno ga podržao.
Ni drugi Petrovićevi učitelji crtanja i slikanja, poput Riste Vukanovića i Marka Murata, nisu za njega štedeli reči hvale, predviđajući mu uspešnu karijeru slikara portreta i aktova.
Petrović je, međutim, u to vreme kako iz ličnih tako i iz praktičnih razloga više bio zauzet ukrašavanjem enterijera beogradskih zdanja i slikanjem pozorišnih kulisa i panoa, učeći i pomažući tako svom profesoru Dragutinu Inkiostriju u zahtevnim i opsežnim poslovima dekoracija.
Iz tog perioda datiraju i prvi poznati Petrovićevi radovi, otkrivajući umetnikov interes ne samo za dekoraciju već i za ljudsku figuru i predeo.
Minhenska Akademija i rat kao preokretnica
Odlazak u Minhen i upis na Akademiju likovnih umetnosti 1911. bio je očekivana uzlazna stepenica u njegovom razvoju i možemo samo da nagađamo kako bi se nesmetano odvijalo dalje Petrovićevo slikarsko obrazovanje da nije bilo prekida zbog Prvog i Drugog balkanskog rata, a posebno zbog Prvog svetskog rata, koji je za mnoge slikare njegove generacije predstavljao sudbonosnu prekretnicu.
Ratne skice i solunski front
Po završetku studija slikarstva na minhenskoj Akademiji, pred sam početak Prvog svetskog rata, Miodrag Petrović se vratio u Srbiju. Štab Vrhovne komande srpske vojske uputio je Petrovića kao ratnog slikara u Prvu armiju, VIII pešadijski puk, a njegova dužnost i zvanje su u početku bili vezani za Štab odbrane Beograda.
Iz tog vremena datiraju prve ratne skice i crteži, a njihov broj će se znatno uvećavati kako se budu odvijala ratna dejstva i kako se Petrović bude povlačio sa vojskom preko Albanije i sve do Drača, a potom i na Krfu.
Portreti i scenografija u Africi
Za razliku od većine ratnih slikara koji su u najtežim trenucima, kao kontrast užasima rata, slikali suncem obasjano nebo i more, Petrović se zadržao na portretima i kompozicijama slikanim u duhu minhenske škole, čak i u vreme kada je kao rekonvalescent boravio u Tunisu i Alžiru.
Upravo će u Africi Petrović pokazati u pravom svetlu svoje ne samo slikarske (tačnije portretske) već i scenografske i glumačke sposobnosti.
Društveni život i „Lada“
Po dolasku u Beograd Petrović se aktivno uključuje u društveni i umetnički život prestonice novoosnovane države Srba, Hrvata i Slovenaca. Pridružuje se Društvu srpskih umetnika „Lada“, čiji su članovi inače bili pristalice ujedinjenja Južnih Slovena, dok istovremeno počinje i sa nastavničkim radom u Višoj pedagoškoj školi.
Kritika i priznanje
Prisustvo njegovih radova na brojnim izložbama nije prošlo neprimećeno kod ondašnje likovne kritike. Tako je, povodom njegove samostalne izložbe održane 1926. godine u Beogradu, Milan Kašanin kaže da mu upravo portreti i pejzaži obezbeđuju ugledno mesto među slikarima njegove generacije, ocenjujući ga, na osnovu najvećeg broja izloženih radova, kao „ubeđenog i doslednog impresionistu“.
Pejzaži i motivi Šumadije
Petrovićevi pejzaži i motivi Šumadije i Beograda zainteresovali su i Todora Manojlovića, koji posebno ističe kvalitet slika sa motivima manstira Ravanice, reke Manasije i Jevrejske mahale, gde „umetnik progovara, očigledno, finijim, nijansiranijim jezikom no do sada“.
Tridesete godine i izložbe
Tokom tridesetih godina prošlog veka Miodrag Petrović je bio zapažen na izložbama „Lade“, kao i na prolećnim i jesenjim izložbama Udruženja likovnih umetnika i izložbama Udruženja ratnih slikara i vajara u Beogradu.
Kritika i javnost nisu imale razloga ni da mnogo hvale, niti da kude njegovo slikarstvo, jer je bio jedan od onih slikara svoje generacije koji se u likovnom smislu malo menjao, dok je u nekim delovima ostao gotovo isti.
Interesantna dela u njegovom opusu se: „U bolnici“ i „Alegorijska kompizicija – Sećanje na Krf“ slike iz 1917. godine
, Crkva Sveti Jovan Kaneo na Ohidrskom jezeru 1922-1925, Topčiderska šuma 1925. godine i „Mlada šuma“, delo iz 1926. godine.
Posleratni period i retrospektive
Po završetku Drugog svetskog rata Petrovićeva dela bila su sporadično izlagana, mahom u sklopu izložbi udruženjâ čiji je bio redovni član. Prvu retrospektivnu izložbu dela Miodraga Petrovića, skoro dve i po decenije posle Kulundžićevog napisa u beogradskoj štampi i trinaest godina po umetnikovoj smrti, priredio je Stanislav Živković u Galeriji Kulturnog centra Beograda.
U izboru od trideset radova, pretežno portreta u vlasništvu umetnikove porodice, Živković je predstavio sve periode Petrovićevog slikarstva: rani – školovanje i studije na Akademiji u Minhenu, potom ratne godine i poratni boravak u Francuskoj, te zreli – posleratni period.
Nasleđe i značaj u umetnosti
Od tada i nadalje, dela Miodraga Petrovića bila su u javnosti zastupljena pretežno u sklopu tematskih izložbi srpskog impresionizma i beogradske slikarske škole, ili na izložbama ratnih slikara 1912–1918, članova „Lade“ i ULUS-a. Propuštena je prilika da se povodom stogodišnjice slikarevog rođenja celovito predstavi njegov opus.
Ipak, dalja istraživanja u vezi sa manje poznatim i onim do sada nepoznatim delima ovog „strpljivog realiste“, „pesnika Šumadije“ i „srpskog Kolesnikova“ potvrdiće činjenicu da je Miodrag Petrović bio slikar koji je svoja dela stvarao iskreno i s ljubavlju i čovek koji je do kraja ostao dosledan sebi, odan prirodi i tradiciji naroda iz kog je ponikao.
