Srbija je u srednjem veku imala razvijenu medicinu. Veliki uticaj na srpsku medicinu je imala vizantijska medicina, međutim u Srbiji su bili prisutni i mnogi lekari sa Zapada, uglavnom iz Italije.
Počeci srednjovekovne medicine
Srednjovekovna medicina kod Srba počinje sa brzim razvojem nakon izdavanja Karejskog tipika sv. Save. Sv. Sava je u Hilandaru podigao bolnicu, a kasnije je, po uzoru na hilandarsku, bolnica podignuta i kod Studenice.
Bolnice srpskih vladara
Bolnice je podizao i kralj Milutin, a bolnicu je podigao i Stefan Dečanski. Pored vladara, bolnice su podizala i esnafska udruženja, kao što je bio slučaj u Kotoru. U Kotoru nalazimo pomen hirurga Filipa iz Ferma. Kotorski ljekari su imali prihode u iznosu od 300 perpera.
Medicinski rukopisi i važni tekstovi
Srpska medicina nam je ostavila dva važna teksta: Hodoški zbornik
i Hilandarski medicinski kodeks. Zbornik potiče iz 14. vijeka i oslanja se na Galena i Dioskorida. U Zborniku pronalazimo zapise o raznim ljekovitim biljkama, ali isto tako imamo i korišćenje molitvi kako bi se pacijent oporavio.
Zbornik sadrži i poglavlje o astrologiji. Hilandarski medicinski kodeks potiče iz 15. ili 16. vijeka i predstavlja pravi udžbenik medicine. Tu nalazimo poglavlja o dijagnostici, zaraznim bolestima, farmakologijama, pedijatrije, toksikologije itd.
Ljekaruše i narodno znanje
Međutim, puno brojnije su bile tzv. ljekaruše tj. priručnici o liječenju. Ove ljekaruše su bile posebno zastupljene u osmansko doba pošto je naučna medicina bila nedostupna. Ljekaruše nalazimo u mnogim manastirskim bolnicama. U ljekarušama pronalazimo i tragove narodne medicine.
Narodni lekari i žene u medicini
Narodna medicina je bila poprilično razvijena kod Srba. Iako kod tih narodnih ljekara pronalazimo i razne bajalice i magijske predmete, imamo i onaj stručniji pristup. Narodni ljekari su bili poznati kao dobri ranari koji su bili u stanju da saniraju razne vrste povreda kao što su prelomi i slično.
Takođe su poznavali veliki broj ljekovitih biljaka. Neki narodni ljekari su imali bašte u kojima su uzgajali ljekovito bilje. Pored muškaraca, ljekarstvom su se bavile i žene.
Crkva i zabranjene prakse
Tu imamo babice koje su pomagale kod porođaja, međutim hrišćanska crkva je često osuđivala narodne ljekarke jer su vršile i neke stvari koje nisu bile prihvaćene kao što je abortus recimo. Za abortus su se koristili razni čajevi od otrovnih trava.
Narodna medicina je bila razvijena i imala je uspjeha, ali je ipak patila od onoga od nedostatka znanja o uzrocima bolesti i pravilnom liječenju. Ovo nije bio slučaj samo u Srbiji.
Strani lekari na dvorovima
Mnogi srpski vladari su imali svoje ljekare, koji su često bili stranci. Interesantno je još napomenuti da je kralj Milutin podizao bolnice van Srbije, tačnije u Carigradu i Jerusalimu.
Pravne zabrane vračanja i medicinska etika
Da su srpski vladari držali do toga da se medicina drži stručnih propisa govori i rad sv. Save koji je izdao veći broj propisa protiv korišćenja magije i vračanja u liječenju. Zabranu pronalazimo i u Dušanovom zakoniku. E
pidemija kuge poznata kao Crna smrt poharala je i Balkan, pa su tako u Dubrovniku donošeni zakoni koji su ograničavali ulazak stranaca u grad. Poštovala se i medicinska etika, ljekar je morao dobro da upozna pacijenta i njegov problem, a nije smio da bude pohlepan, neobazriv i slično.
Početak moderne srpske medicine
Srpska medicina je ušla u novo doba 1757. kada je prvi Srbin doktor medicine, Jovan Apostolović, odbranio doktorsku disertaciju. Ipak, nipošto ne bismo smjeli da srednjovijekovnu medicinu u Srbiji opisujemo kao zaostalu.
Srpski vladari su se trudili da grade bolnice i da obezbijede što bolju njegu pacijentima. Srpska medicina je poznavala radove mnogih antičkih i vizantijskih doktora, a što se tiče raznih, danas odbačenih, načina liječenja, i njih je bilo, ali oni su bili zastupljeni širom svijeta, ne samo u Srbiji.
