Brodovlasnik Jovan Kurtović imao je flotu od 15 brodova. Godine 1782. uspostavio je prvu direktnu trgovačku liniju Trst – Filadelfija, sa brodom „Amerikanac“ (Il Naviglio Americano).
Filadelfija sredinom XVIII veka
Filadelfija (na slici) bila je u to doba glavni grad SAD, sjedište Kongresa, najveća američka luka i ujedno najveći i najmoderniji grad države koja je nezavisnost proglasila samo šest godina ranije (mada još nije stekla puno međunarodno priznanje).
Napominjemo da je to prvo putovanje obavljeno pri kraju američkog rata za nezavisnost koji će se okončati 1783.
Trst kao glavna luka Habzburške monarhije
Trst je pak u to vrijeme bio glavna luka Habzburške monarhije. Prije Kurtovića roba iz Habzburške monarhije u Ameriku je stizala isključivo preko posrednika, uglavnom britanskih ili holandskih luka i kompanija. Kurtović je prvi iskoristio status Trsta kao slobodne luke kako bi srednju Evropu direktno povezao sa Sjedinjenim Državama.
Brod „Amerikanac“ i roba kojom je trgovano
Dvajarbolni brik „Amerikanac“ je iz Trsta na svoje prvo putovanje za Filadelfiju isplovio natovaren koruškim gvožđem, poljoprivrednim oruđima, usoljenim mesom, voskom, tkaninama iz Češke, rakijom, ružulinom (liker od ružinih latica), kao i frijulanskim vinima.
Kasnije je prevozio npr. češki kristal, staklo, ogledala i platno, dok se u povratku njegov tovar sastojao od američke kafe, šećera i indiga…
Poreklo Jovana Kurtovića
Jovan Kurtović (1718–1809) bio je rodom iz srpskog sela Začula (nekadašnja opština Trebinje), 15 km udaljenog od Dubrovnika (Šuma Trebinjska). U selu je postojala crkva Sv. Proroka Jeremije, koga su, kao slavu, slavile sve seoske porodice (Kurtovići, Pikići i Stanići).
Cijelo selo, zajedno s crkvom, spaljeno je i razoreno 1992. od strane Hrvatske vojske, dok je Dejtonskim sporazumom taj kraj oduzet opštini Trebinje kako bi se Republika Srpska udaljila od mora…
Dolazak u Trst i uspon u trgovini
Prvi put Jovan Kurtović je stigao u Trst 1737. godine, a već naredne godine tu se trajno nastanio. U početku, radio je kao nosač, pa su ga zavidljivci i kasnije, kada se obogatio, zvali „Nosač“. Imao je šestoricu braće s kojima se udružio u poslu, a koji su bili raspoređeni po strateškim trgovačkim tačkama: Beč, Prag, Odesa, Izmir….
Izgradnja Palate Kurtovića
Godine 1777. po Jovanovoj narudžbini izgrađena je velelepna Palata Kurtovića na Pjaci Ponte Roso. Glavni majstor bio je Andrea Fister. Osim na Pjacu, palata gleda na Kanal Grande i na crkvu Sv. Spiridona.
Spor Srba i Grka oko crkve Sv. Spiridona
Kada je krajem 70-ih i početkom 80-ih godina XVIII vijeka nastao spor između Grka i Srba o vlasništvu nad starom pravoslavnom crkvom Sv. Spiridona, tršćanski Srbi su se u pismu carici Mariji Tereziji pozivali upravo na Jovana Kurtovića.
Društveni i ekonomski položaj Srba u Trstu
Saopštili su kako Srbi pripadaju boljem staležu, a Grci većinom nižem staležu. Dvadeset i tri Srbina imaju svoje kuće, dok od Grka svoje kuće imaju samo njih četvorica. Među Srbima nema ni jednog prosjaka, a među Grcima ih ima četrdeset i osam. Grci imaju dvanaest carskih patenata, Srbi – dvadeset i devet, „a Jovo Kurtović sam ima ih osam“. Od Srba nije nijedan bankrotirao, a od Grka njih dvadeset i tri…
Darovi crkvi Svetog Spiridona
Jevanđelje crkve Sv. Spiridona u Trstu, dar Jovana Kurtovića. Knjiga je štampana u Moskvi 1791, dok je okov od iskucanog i cizeliranog srebra izradio u Veneciji 1796.
Takođe, Jovan Kurtović bio je veliki dobrotvor (stare) crkve Sv. Spiridona. I danas se u crkvi čuvaju njegovi darovi: Jevanđelje u okovu od cizeliranog srebra sa predstavama jevanđelista i slikama iz Hristovog života, kao i komplet od četiri velika pozlaćena svećnjaka (visine oko 2 m).
Svećnjaci kao svedočanstvo zadužbinarstva
Svećnjaci crkve Sv. Spiridona, dar su Jova Kurtovića iz 1763. godine. Među ostalim crkvama i manastirima koje je Jovan Kurtović izdašno pomagao, naročito se ističe manastir Duži, u kome je jeromonah bio njegov brat Simeon.
Manastir Duži i njegov značaj
Ovaj Manastir, od mora udaljen 17,5 km, nalazi se u Republici Srpskoj, jugozapadno od Trebinja, u pravcu Dubrovnika, na rijeci Trebišnjici. U 16. i 17. vijeku metoh manastira Tvrdoš, u 18. vijeku bio je sjedište zahumsko-hercegovačkih vladika.
