Nemačka prolazi kroz najtežu industrijsku krizu od kraja Drugog svetskog rata, a njen dugo hvaljeni izvozno zasnovani model rasta, poznat kao „čudo trgovine“, ubrzano se urušava.
Francuski ekonomski komentator Nikola Doz ocenjuje da je „sve što je pokretalo nemačku mašinu – stalo“ te zaključuje da Berlin danas plaća cenu „modela koji više ne funkcioniše“.
Podaci koje prenose francuski LCI i Nemačka industrijska federacija (BDI) pokazuju razmere sloma u industrijskom sektoru zemlje koja je decenijama bila motor evropske privrede.
Industrijska proizvodnja u padu već četiri godine
Prema BDI-ju, industrijska proizvodnja u Nemačkoj beleži pad četvrtu godinu zaredom, što prevazilazi dubinu recesije iz 2008, kao i šok pandemije 2020. godine. Federacija otvoreno govori o „ekonomiji u slobodnom padu“, upozoravajući da je nepovoljan trend postao strukturalan, a ne privremen.
Najveći udar pretrpeo je automobilski sektor, tradicionalna kičma nemačke industrije. Tokom samo jedne godine izgubljeno je 49.000 radnih mesta, što BDI opisuje kao „socijalno krvarenje“ u sektoru koji zapošljava više od milion ljudi.
U situaciji kada se Evropa približava zabrani prodaje automobila sa motorima sa unutrašnjim sagorevanjem do 2035. godine, nemački proizvođači suočeni su sa brutalnom konkurencijom kineskih električnih vozila i baterija.
Nemački ekonomski rast ostao je zaglavljen na nultoj tački, ispod proseka Evropske unije, dok javni dug raste i sada iznosi oko 65 posto BDP-a. Privreda koja je decenijama živela od snažnog izvoza, koji je činio gotovo 40 posto njenog BDP-a, sada se suočava sa modelom koji više ne generiše razvoj.
Zašto je došlo do sloma?
Nikola Doz navodi niz dubinskih strukturnih razloga koji su se istovremeno poklopili:
Energetski šok nakon gubitka ruskog gasa, zbog čega su cene energije za industriju eksplodirale i učinile proizvodnju nekonkurentnom.
„Zeleni“ pritisak i loše pozicioniranje u tranziciji, gde Nemačka značajno zaostaje za Kinom u proizvodnji električnih vozila i baterija.
Globalni pritisci, uključujući kinesku dominaciju u izvozu i američki Inflation Reduction Act, koji agresivnim subvencijama privlači industrijske investicije u SAD.
Demografski pad i birokratija, zbog kojih je sve teže naći radnu snagu, dok kompanije prijavljuju sporost administracije i rast troškova rada.
Prema Dozu, reč je o istorijskom kraju modela koji je Nemačkoj donosio uspeh više od pola veka.
Projekcije pokazuju da bi nezaposlenost u Nemačkoj mogla dostići šest posto do 2026. godine, što je nivo nezabeležen u modernoj eri nemačke privrede. Zbog toga jačaju pritisci na koaliciju kancelara Olafa Šolca da hitno pokrene sveobuhvatan paket podrške industriji, koji pojedini stručnjaci već nazivaju „industrijskim Maršalovim planom“.
Kriza u najvećoj evropskoj ekonomiji već se preliva na ostatak Unije. Nemačka svojim slabim rastom povlači evropsku privredu nadole, dok Francuska, zahvaljujući jačanju u sektoru avioindustrije i usluga, prvi put posle dugo vremena dobija relativnu prednost.
Pad nemačke industrije tako ne predstavlja samo unutrašnji ekonomski problem Berlina, već i ozbiljan izazov za stabilnost i konkurentnost cele Evropske uniije.
