Boka Kotorska ima posebno mjesto u razvoju srpskog kulturnog i duhovnog prostora. Riječ je o području gdje se vekovima preplitala mediteranska, slovenska, pravoslavna, katolička, pomorska i trgovačka tradicija. Upravo u tom spoju razvio se slojevit identitet koji je činio Boku jedinstvenom u odnosu na ostatak jadranskog primorja. Srpski identitetski sloj u Boki prepoznatljiv je kroz nekoliko ključnih elemenata.
Najprije, tu je uloga Srpske pravoslavne crkve. Manastiri Savina, Podlastva, Prečista Krajinska, kao i istorijska veza Kotorske oblasti sa cetinjskom mitropolijom, uspostavili su kontinuitet pravoslavnog vjerskog i kulturnog života, koji je opstao i u doba mletačke i austrougarske vlasti. Obredna kultura, kalendar, ikonopis, crkveno pjevanje i porodično predanje sačuvali su identitetske obrasce i u razdobljima političkih promjena.
Drugo, pomorska tradicija Boke stvorila je sloj srpskog urbanog i obrazovanog stanovništva sa jadranskim iskustvom. Bokeljska mornarica i trgovačke porodice razvile su vlastitu društvenu elitu, čiji su članovi bili aktivni u književnosti, diplomatiji, pomorstvu i političkom životu na širem prostoru. Ta tradicija stvorila je samosvijest kulturne posebnosti: pripadanje Jadranu, ali i kontinuitetu srpske istorijske i duhovne linije.
Treće, Boka je bila prostor susreta i simbioze, a ne zatvorenog etničkog monolita. Kroz vekove su se susretale srpska pravoslavna i katolička kulturna matrica, uticaji Venecije, Dubrovnika, Carigrada i Cetinja. Upravo u toj interakciji nastali su specifični oblici arhitekture, urbanog jezika, običaja i umjetničkog izraza. Srpska Boka, u tom smislu, nije puki etnički označitelj, već kulturno-istorijska činjenica u kojoj je pravoslavni srpski element bio jedan od nosivih stubova, ali ne jedini.
Savremeni izazovi vezani su za demografsku dinamiku, proces globalizacije i redefinisanje identiteta. Gradovi Boke danas se suočavaju sa intenzivnim prilivom stanovništva iz drugih sredina, promjenom strukture privrede i turističkom komercijalizacijom. U takvim okolnostima, pitanje očuvanja identiteta postaje prije svega pitanje institucionalne brige: muzeja, kulturnih društava, bratstava, parohija, obrazovanja i lokalnog javnog života.
Zbog toga je od ključnog značaja da se Boka posmatra kao istorijsko nasleđe, a ne kao predmet savremenih političkih podjela. Očuvanje kulturnog kontinuiteta ne može biti zasnovano na isključivanju, već na preciznom prepoznavanju onog što Boku čini prepoznatljivom: duhovni kontinuitet, pomorsku tradiciju i kulturni sloj formiran u spoju Jadrana i kontinentalnog zaleđa.
Boka nije samo geografski prostor. Ona je memorija srpskog prisustva na moru, kulturni obrazac i dio istorijskog identiteta koji je nastajao polako, suvereno i u dodiru sa svijetom. Upravo u toj činjenici nalazi se njen značaj i njena trajna vrijednost.
