Mitrovdanske bitke u Nevesinju postale su simbol pobeda u srpskom narodu i probudile moral, svest i jedinstvo stanovništva Hercegovine u odbrani svoje teritorije.
U prvoj mitrovdanskoj ofanzivi neprijatelj je imao odnos 10:1 u artiljeriji, a u živoj sili 7:1, devet brigada napadalo je jednu Nevesinjsku brigadu.
Tokom dve mitrovdanske ofanzive poginula su ukupno 64 borca Nevesinjske brigade, dok je skoro 1.000 teže i lakše ranjeno, a znatno nadmoćnijem neprijatelju naneseni su ogromni gubici.
U prvoj mitrovdanskoj ofanzivi 1992. godine snage Hrvatskog veća odbrane i Armije BiH potpomognute regularnim jednicima Hrvatske vojske izvršile su opšti napad na Nevesinje.
Mitrovdanska ofanziva 8. novembra 1992. godine bila je najveća bitka u prethodnom ratu, po broju vojnika, broju utrošene municije i granata, ali i po teritoriji koja je napadana.
Drugu mitrovdansku ofanzivu, koja je počela 11. novembra 1994. godine, izvele su jedinice Četvrtog korpusa Armije BiH, a napad je uspešno odbijen i trajao je jedan dan.
Za veličanstvenu pobedu nad višestruko brojnijim neprijateljem Nevesinjska brigada je prva u Republici Srpskoj odlikovana Ordenom Nemanjića.
Prva mitrovdanska ofanziva
Osmog novembra, pre 33 godine, započeta je Mitrovdanska ofanziva u Nevesinju, u kojoj su združene snage Hrvatskog veća odbrane i tzv. Armije BiH potpomognute jedinicama Vojske Republike Hrvatske, kao i raznim paravojnim formacijama i mudžahedinskim borcima, napale na srpske položaje u Hercegovini.
Neprijateljsku silu su dočekali pripadnici Nevesinjske i Bilećke brigade.
Ofanzivi je prethodila operacija “Junska zora”. Tom prilikom je srpsko stanovništvo proterano iz doline Neretve. Posle toga, 8. novembra 1992. godine, na Mitrovdan združene hrvatske i muslimanske snage su krenule u dalje napade na Nevesinjsku brigadu. Cilj im je bio da zauzmu celu Hercegovinu.
Napad je počeo rano ujutru 8. novembra. Prvo je počela snažna artiljerijska paljba koju je pratio juriš pešadije. Glavnina napada je išla preko sela Vranjevići, gde su položaje držali bilećki dobrovoljci vojvode Rada Radovića.
Na početku, veliki gubici su izostali zbog nešto lošije popunjenosti linija usled praznovanja Mitrovdana. Ubrzo posle toga na prvoj liniji su uskoro počeli da se pojavljuju borci koji su dolazili neposredno sa proslave krsne slave. Pored njih, tu su bili i starci, žene, deca, „svi koji su mogli da drže pušku” ili pomognu na neki drugi način. Ranjenici su bežali iz bolnice da bi branili svoj grad i narod.
Vojska Republike Srpske je uspela da zadrži položaje i time ostvari značajnu pobedu. Ovo je bila jedna od poslednjih zajedničkih akcija hrvatskih i muslimanskih snaga, koji su početkom 1993. počeli otvoreni međusobni sukob koji je, uz manje prekide, trajao do kraja rata.
Mostarsko-nevesinjsko ratište je ostalo jedno od najžešćih ratišta u ratu u BiH. Zbog velikog prostora i relativno malog broja boraca na obe strane, često je dolazilo do “probijanja” linije i vraćanja iste.
Stalne tenzije su eskalirale novim žestokim napadom tzv. ABiH, tačno dve godine kasnije, poznatim kao Druga mitrovdanska ofanziva.
Prema nekim podacima, u Mitrovdanskoj ofanzivi srpske snage su raspolagale sa svega 5.000 vojnika, od čega je 42 poginuo i 750 ranjeno. S druge strane, hrvatsko-muslimanske snage imale su čak 40.000 vojnika, od kojih je 580 poginulo i 1.300 ranjeno.
Druga mitrovdanska ofanziva
Mitrovdanska ofanziva 1994. ili Druga mitrovdanska ofanziva bio je napad snaga tzv. Armije RBiH na područje koje je držala Nevesinjska brigada Hercegovačkog korpusa Vojske Republike Srpske.
Nakon potpisivanja Vašingtonskog sporazuma na proleće 1994. između Hrvata i Bošnjaka, bošnjačke snage u Hercegovini usmerile su svoje napade na Hercegovački korpus Vojske Republike Srpske. Budući da je bošnjačka vojska oskudevala u oklopu i velikokalibarskom naoružanju a da je pešadijski bila daleko brojnija, tzv. ARBiH je razvio doktrinu ubacivanja velikih diverzantskih grupa u pozadinu Vojske Republike Srpske. Nakon oktobarskih neuspešnih napada na konjičkom pravcu, koji je branila 2. hercegovačka brigada, ARBiH je prebacio težište na mostarsko – nevesinjski pravac. Napad je bio loše planiran – Hercegovački korpus je znao za početak akcije.
ARBiH je započeo pripremu napada ubacivanjem 900 do 1.000 diverzanata „Crnih labudova” iza redova Nevesinjske brigade u noći 9/10. novembra. Deo diverzanata je već naredne večeri otkrila grupa od 20-ak boraca Nevesinjske brigade na prostoru Bruska. Blokirano je 113 boraca drugog bataljona 41. mostarske brigade tzv. ARBiH, a komanda Nevesinjske brigade je naredila kružnu odbranu i povećanu budnost. I naredne večeri diverzanti su nastavili ubacivanje, ali su naišli na poteškoće, pa tako grupa Nezima Halilovića Muderisa nije ispunila svoje zadatke. Bitka se razbuktala 11. novembra kada je ARBiH započeo i frontalni napad, ali su borci VRS odbranili sve položaje, naročito u selima Banjdol i Ravnice. Do kraja dana ARBiH je započeo povlačenje, dok su manji okršaji s razbijenim bošnjačkim grupama nastavljeni i narednih dana.
Ramiz Dreković, komandant 4. korpusa tzv. ARBiH, javno je izjavio da mu je ovaj napad na Nevesinje bio najveći poraz u ratu. Gubici tzv. ARBiH bili su veliki, prema nekim izvorima 220 vojnika tzv. ARBiH poginulo je u napadu. tzv. ARBiH je tokom bitke počinila ratne zločine.
