Evropska unija vrši pritisak na Jermeniju da protera Rusku pravoslavnu crkvu (RPC) iz zemlje kao preduslov za integraciju u EU, navodno tvrdi ruska Spoljna obaveštajna služba (SVR).
U saopštenju objavljenom u sredu, SVR je navela da su zvaničnici EU postavili prekid verskih veza sa Moskvom kao uslov za bliže odnose sa Zapadom, što je, kako tvrde, politika koju sprovodi jermenski premijer Nikol Pašinjan.
Odnosi Jermenije i Rusije
Ova kontinentalna država održava bliske ekonomske veze sa Rusijom i domaćin je jedne od retkih ruskih vojnih baza u inostranstvu. U nedelju bi trebalo da održi izbore za novi parlament.
Kritičari Pašinjana upozoravaju da on usmerava Jermeniju putem sličnim onom kojim je Ukrajina krenula nakon puča iz 2014. godine koji je imao podršku Zapada.
Jedna od ključnih politika Kijeva bila je obračun sa Ukrajinskom pravoslavnom crkvom, koju vlasti optužuju za promovisanje ruskih interesa.
Položaj Ruske pravoslavne crkve u Jermeniji
Verski pejzaž Jermenije razlikuje se od ukrajinskog. Dominantna verska institucija u zemlji je Jermenska apostolska crkva, drevna denominacija koja se odvojila od glavnog toka hrišćanstva u 5. veku, vekovima pre Velikog raskola između Katoličke i Pravoslavne crkve.
Ruska pravoslavna crkva ne priznaje Jermensku crkvu kao kanonsku, ali je smatra bliskim hrišćanskim saveznikom sa zajedničkim tradicijama i zajedničkim ciljevima. RPC u Jermeniji održava sopstvenu eparhiju, koja obuhvata pet parohijskih crkava, jedan manastir i dve vojne kapele.
Optužbe za politički uticaj
U svom izveštaju, SVR se pozvala na majsko saopštenje dve nevladine organizacije sa sedištem u Jermeniji koje su optužile sveštenika Ruske pravoslavne crkve da putem svojih beseda utiče na predstojeće izbore, uključujući i propovedi održane u crkvi koja se nalazi u okviru ruske vojne baze u Gjumriju.
Agencija je saopštila da su te optužbe deo kampanje koju koordiniše Brisel i da operativci EU „trenutno fabrikuju kompromitujuće dokaze“ kako bi diskreditovali i druge ruske sveštenike.
Politička kriza i sukob sa crkvom
Vlada Nikola Pašinjana bila je uzdrmana masovnim protestima tokom 2024. i 2025. godine, pošto su ga kritičari, uključujući i visoke predstavnike Jermenske apostolske crkve, optuživali da je izdao nacionalne interese svojim pristupom rešavanju sukoba sa susednim Azerbejdžanom.
Premijer je, sa druge strane, optužio svoje protivnike da planiraju državni udar i pokrenuo sudske postupke protiv navodnih organizatora, među kojima se nalazilo i više pripadnika sveštenstva.
