Zašto je Drezdenski kongres KPJ otelotvorenje antisrpske politike?

Četvrti kongres Komunističke partije Jugoslavije održan u Drezdenu od 6. do 12. novembra 1928. godine potvrdio je pravo „ugnjetenih naroda“ na samoopredeljenje i doneo odluku o stvaranju nezavisnih država – Hrvatske, Crne Gore, Makedonije i Slovenije, dok bi mađarski i albanski narod imali pravo da se odvoje, jer je zaključeno da je njihovu zemlju anektirala srpska buržoazija.

Eventualna prava srpskog naroda na spornim teritorijama nisu pominjana, već se srpskim radnicima i seljacima nalaže da podrže pravo na otcepljenje „ugnjetenih naroda“.

Pošto pokrete potlačenih naroda trenutno vodi burožoazija, odlučeno je da KPJ povede oružanu borbu potlačenih naroda.

Foto: Vikipedija

Postoje podeljena mišljenja o antisrpskom karakteru odluka ovog kongresa koje se odnose na nacionalno pitanje. Pojedini čak i navode kako je KPJ na kasnijim kongresima odustala od ovih odluka. Mi smo ih izdvojili i predstavili, a na vama je da procenite koliko su antisrpske, koliko imaju kontinuitet do danas i koliko su se potvrdile kobnim posledicama po srpski narod u proteklom veku.

Posebno sugerišemo da prilikom čitanja ovih odluka obratite pažnju na rečnik kojim su iskazane i uporedite ga sa rečnikom mnogih javnih ličnosti u skorije vreme. 

Konkres je trazio nezavisne republike, Hrvatsku, Sloveniju i Albaniju

Povodom nacionalnog pitanja, Kongres je zauzeo stav za razbijanje ugnjetačke i militarističke Kraljevine SHS i tražio nezavisne republike, pre svega Hrvatsku i Sloveniju, kao i nezavisnu i ujedinjenu Albaniju. „Srušiti imperijalističku tvorevinu, Jugoslaviju“ – glasila je odluka Kongresa. Parola o ujedinjenoj Albaniji je značila da se ne ruši samo kapitalistička Jugoslavija, nego i Grčka.

Parola o ujedinjenju Makedonije rušila je i Bugarsku, Jugoslaviju i Grčku. Kongres je tražio samoopredeljenje naroda, čime bi bio srušen buržoaski poredak u Italiji, Jugoslaviji, Albaniji, Grčkoj i Bugarskoj – jer se išlo na balkansku revoluciju za stvaranje Balkanske federacije.

Komunistička partija Jugoslavije je ocenila nastanak Kraljevine SHS kao akt imperijalizma

„Već samim stvaranjem države SHS, stvorene su mnogobrojne i duboke suprotnosti unutar države SHS, koje neizbežno vode u susret novome ratu i koje se mogu rešiti samo slomom te državne tvorevine. Dok su pri pretvaranju predratne Srbije u sadanju državu SHS pobednički imperijalisti Antante ostavili više stotina hiljada Slovenaca i Hrvata pod jarmom italijanskog imperijalizma, oni su stavili pod vlast velikosrpske buržoazije ne samo Slovence, Hrvate i do rata nezavisne Crnogorce i ostavili pod njenom vlašću 1913 godine osvojeni najveći deo Makedonije, nego su joj priklopili znatna albanska, bugarska i mađarska područja.

Na takav način, kao sastavni deo svetskog imperijalističkog sistema, Senžermenskim, Trijanonskim i Nejskim mirovnim ugovorima stvoreni novi sistem nacionalnog ugnjetavanja u državi SHS stvorio je i nove suprotnosti između države SHS i njenih suseda.“

Ko su za komuniste bili glavni neprijatelji?

Kao glavni neprijatelj naroda prepoznata je „hegemonistička buržoazija i njena vojna monarhija“. Jugoslovenski komunisti, a posebno pripadnici vladajuće srpske nacije, treba da priznaju „pravo na otcepljenje i pravo na oružani ustanak protiv nacionalnog ugnjetavanja“. Poseban osvrt dat je na težak položaj albanskog naroda pod beogradskim režimom:

„S imperijalističkim ugovorima o miru ostala je posle rata i oko trećina albanskog naroda pod vladavinom velikosrpske buržoazije, protiv kojeg ona sprovodi isti ugnjetački režim kao i u Makedoniji… Albanski narod, kapitalistički još nerazvijen, kako u Albaniji tako i u Jugoslaviji, može da se oslobodi i ujedini samo u naslonu na radništvo, seljaštvo i ostale pokrete ugnjetenih nacija na Balkanu, u masovnoj nacionalno-revolucionarnoj borbi kako protiv velikosrpskog, tako i protiv italijanskog imperijalizma i domaće begovske kontrarevolucije“.

Šta je donela aneksija albanskih krajeva u Makedoniji i na Kosmetu?

Aneksija albanskih krajeva u Makedoniji i na Kosovu je stvorila suprotnost sa Albanijom. Stoga, Komunistička partija Jugoslavije „izjavljuje solidarnost revolucionarnih radnika i seljaka ostalih nacija Jugoslavije, a pre svega Srbije, s Albanskim nacionalno-revolucionarnim pokretom u licu Kosovskog komiteta i poziva radničku klasu da svestrano pomažu borbu raskomadanog i ugnjetenog albanskog naroda za nezavisnu i ujedinjenu Albaniju.“

Glavni članak: Oružani otpor šestojanuarskoj diktaturi

„Jedini izlaz iz ove krize za radničku klasu i seljaštvo jeste oružana borba, građanski rat protiv vladavine hegemonističke srbijanske buržoazije. Nikakve parlamentarne i demokratske kombinacije, nikakve vlade, njihovi izbori i pacifističko očekivanje nisu u mogućnosti da udovolje ma i jednom od osnovnih zahteva radničke klase, seljaštva i ugnjetenih naroda. Za radni narod osim oružane borbe drugog izlaza nema… Protiv generalske vlade, za vladu radnika i seljaka, za samoopredjeljenje sviju naroda Jugoslavije.“

– Poziv KPJ na oružani otpor diktaturi iz januara 1929.

U narednim godinama KPJ je na sve načine pokušavala da se stavi na čelo borbe naroda Jugoslavije protiv vojno-monarhijske diktature. Početkom 1930-ih podržavala je razne nacionalističke pokrete protiv srpske prevlasti, uključujući Kosovski komitet, Unutrašnju makedonsku revolucionarnu organizaciju, crnogorske separatiste i ustaše. 1932. godine zvanično partijsko glasilo Proleter agituje „protiv svakog oblika nacionalnog ugnjetavanja sa strane srpskih zulumćara“.

KPJ je proglasom pozdravila napad ustaša na policijske stanice u Lici

U septembru 1932. godine KPJ je proglasom pozdravila napad ustaša na nekoliko žandarmerijskih stanica u Lici i pozvala komuniste da podrže njihovu nacionalno oslobodilačku borbu.

U narednim mesecima, službeni organ Proleter potvrđuje ove stavove Centralnog komiteta KPJ u odnosu na ustaški pokret, i poziva članove KPJ da pomognu „nacionalno-revolucionarnom pokretu“.

Proleter iz decembra 1932.

KPJ je kasnije navodno, makar i deklarativno odustala od odluka donetih na Drezdenskom kongresu. Na Četvrtoj zemaljskoj konferenciji u Ljubljani 1934., Splitskom plenumu CK KPJ, 1935. i na Sedmom kongresu Kominterne iste godine KPJ izostavlja poziv na rasparčavanje zemlje. U narednim godinama, počeće da se zalaže za federalnu Jugoslaviju, ali rezultati njenog delovanja sve do 1991. godine samo potvrđuju odluke Drezdenskog kongresa.

Odluke Drezdenskog kongresa su dokaz antisrpske politike KPJ

Za pojedine istoričare i publiciste odluke Drezdenskog kongresa dokaz su kontinuiteta „antisrpske politike KPJ“. Ratko Dmitrović smatra da su odluke kongresa KPJ u Drezdenu uzrok svih kasnijih nevolja Srbije, i da su tamo donete odluke za „stalnu borbu protiv srpstva i pravoslavlja“

Želja komunista za revolucijom u Evropi

Drugi autori podsećaju da odluke Drezdenskog kongresa o ustanku i rušenju Kraljevine SHS nisu posledica „antisrpske politike“, već tzv politike „Trećeg perioda“ u Kominterni, koju je odlikovalo viđenje da je kraj kapitalizma blizu i da će eskalacijom klasne i nacionalne borbe ubrzati izbijanje neminovnih socijalističkih revolucija u Evropi. Kod jugoslovenskih komunista ovo uverenje je bilo ojačano vanrednom situacijom u zemlji, gde je kriza izazvana atentatom na Stjepana Radića bila u punom jeku.

Gužvica zaključuje da je ova nacionalna politika, zasnovana na ideji da je Jugoslavija projekat velikosrpske buržoazije, značajno doprinela padu popularnosti komunista među Srbima.

Otvorena borba protiv srpskog nacionalnog interesa na Balkanu

Ovaj kongres možemo smatrati utemljenjem otvorene borbe KPJ protiv srpskog nacionalnog interesa na Balkanu, odnoso udruživanjem svih antisrpskih elemenata unutar KPJ i obračunom sa dominantnom srpskom strujom na vrhu partije.

Tokom Staljinove čistke u Moskvi su streljani svi dotadašnji generalni sekretari KPJ: Filip Filipović, Sima Marković, Đuro Cvijić, Jovan Mališić i aktuelni Milan Gorkić,. Pored njih, streljano je na stotine istaknutih jugoslovenskih aktivista, među kojima je bilo španskih boraca, sekretara SKOJ-a, partijskih rukovodilaca, članova CK KPJ i Politbiroa. Tada je neslavno završio i potpukovnik španske republikanske armije Vladimir Ćopić, Jugosloven sa najvišim vojnim činom u španskom građanskom ratu.

Nakon seče vođstva KPJ u Moskvi organizacioni sekretar Josip Broz, jedini član Politbiroa koji je ostao živ i na slobodi, proglasio je sebe novim vođom partije, a svoje najbliže saradnike „privremenim rukovodstvom“.

Drezdenski kongres KPJ, Damjanov svet, Savez Komunista Jugoslavije, Knjiga o Kosovu