Tokom poslednjih nekoliko godina, američke kompanije sve češće kupuju srpske startape – i to za veoma visoke iznose. Srpski startapi na američkom tržištu postigli su milionske ugovore, ali postoje i firme koje, iako nisu prodate američkim kompanijama, uspešno posluju u SAD.
Kada se pomene prodaja srpskog startapa američkom kupcu, mnogi odmah pomisle na Nordeus. Beogradski startap, tvorca popularne igre Top Eleven, prodat je 2021. godine američkoj kompaniji Take-Two Interactive, u poslu procenjenom na 378 miliona dolara. Ova transakcija predstavlja do sada najveću akviziciju srpskog startapa od strane američkih investitora.
Pre samog ugovora, Take-Two se obavezao da isplati 225 miliona dolara u gotovini i deonicama u vrednosti od 90 miliona, a konačna cena dostigla je 378 miliona.
Nordeus je osnovan 2010. godine i razvija igre za društvene mreže i mobilne platforme. Pored kancelarija u Beogradu, imao je i predstavništva u Londonu, Dablinu, San Francisku i Skoplju. Osnivači su Milan Jovović, Branko Milutinović, Tomislav Mihajlović i Ivan Stojisavljević.
Još jedan uspešan startap koji je privukao američku investiciju je niški Frame, platforma koja omogućava pokretanje desktop aplikacija direktno preko brauzera. Na ovaj način, i složeni programi poput Photoshop-a mogu da se koriste sa bilo kog računara uz internet konekciju. Američki Nutanix kupio je Frame 2018. godine za 165 miliona dolara, što je u tom periodu predstavljalo rekord za srpski startap. Osnivač je Nikola Božinović, koji je startap pokrenuo sa još dvojicom Nišlija krajem 2012.
Sledeći primerak srpskog startapa koji je dobio ozbiljnu američku investiciju je novosadski 3Lateral, koji je krajem 2019. godine kupila kompanija Epic Games, piše Nova ekonomija.
Iako vrednost transakcije nije obelodanjena, akvizicija je privukla veliku pažnju javnosti, posebno zbog toga što Epic Games stoji iza popularnih igara poput Fortnite-a. 3Lateral je već bio poznat kao pionir u kreiranju realističnih digitalnih avatara korišćenjem 4D snimanja. Osnivač Vladimir Mastilović nakon kupovine postao je šef Epic Games tima za digitalne humane tehnologije.
Srpski startapi koji uspešno posluju na američkom tržištu
Postoje i startapi koji, iako ih američke kompanije nisu kupile, uspešno posluju na američkom tržištu ili su se pridružili većim firmama.
Na primer, početkom 2023. godine, domaći startap Seven Bridges, koji razvija napredne biomedicinske proizvode, ujedinio se sa kompanijama Pierian i Ugen Tec, postajući deo firme Valsera sa sedištem u Bostonu. Iako nije u pitanju klasična akvizicija, spajanje je omogućilo da srpski startap dopre do pacijenata širom sveta i ubrza razvoj novih usluga.
Takođe, važno je spomenuti i FishingBooker, platformu za rezervisanje čartera radi rekreativnog ribolova. Korisnici mogu da pronađu kapetane, čamce i ture za pecanje širom sveta. Startap je 2013. osnovao Vukan Simić, koji je i sam ljubitelj ribolova. Danas se broj korisnika koji preko FishingBooker-a rezervišu ribolov meri u stotinama hiljada godišnje.
Iako ga američke kompanije nisu kupile, značajan deo poslovanja FishingBooker-a odvija se upravo u SAD. Simić je nedavno otkrio da je firma, zahvaljujući dobrom poslovanju, pokrenula i novu platformu koja će takođe raditi na američkom tržištu.
