Koncentracioni logor “Silos” u Tarčinu kod Sarajeva, u kojem je bilo zatočeno više od 600 srpskih civila, od kojih su 24 umrla zbog posledica fizičkog zlostavljanja, prebijanja, torture i mučenja glađu, zatvoren je krajem januara pre 30 godina, dakle puna dva meseca nakon što je potpisan Dejtonski mirovni sporazum.
“Silos”, kao koncentracioni logor za Srbe, kojim je upravljala takozvana Armija BiH, otvoren je 11. maja 1992. u objektu u kojem se pre rata čuvala pšenica, a zatvoren je 27. januara 1996. godine na Svetog Savu, odnosno dva meseca nakon što je potpisan Dejtonski mirovni sporazum.
U tom logoru, jednom od ukupno 126 na području ratnog Sarajeva, uglavnom su bili zatočeni civili sa područja Tarčina, Pazarića i drugih okolnih mesta.
Najmlađi među zarobljenim civilima bio je četrnaestogodišnji Leo Kapetanović, a najstariji Vaso Šarenac koji je imao više od 85 godina i umro je u “Silosu” na temperaturi koja je uvek bila niža za 10 stepeni u odnosu na spoljnu.
Torture nisu bile pošteđene ni žene, od kojih je jedna bila u šestom mesecu trudnoće.
Potresna svedočenja
Srpski zatočenici, koji su preživeli stravične torture, svedočili su da su tadašnji zvaničnici ratne Vladi takozvane RBiH dolazili u “Silos” i da su bili upoznati o dešavanjima u logoru.
Bivši srpski logoraš iz “Silosa” Đorđo Šuvajlo rekao je ranije Srni da su za zločine u tarčinskom silosu direktno odgovorni tadašnji predsednik muslimanske opštine Hadžići Mustafa Đelilović i komandant Devete brdske brigade takozvane Armije BiH Nezir Kazić i njihovi saradnici.
Prema svedočenju bivših zatočenika, “Silos” je imao sve elemente zloglasnog Aušvica.
Bivši zatočenik “Silosa” Radojka Pandurević u ranijem svedočenju za Srnu ispričala je da je i ratni muslimanski lider Alija Izetbegović dva puta bio u blizini “Silosa”.
Bivši zatočenik, sada već pokojni Slavko Jovičić Slavuj iz “Silosa” je izašao 27. januara 1996. godine.
On je svedočio da je “Silos” bio laboratorija za ispitivanje ljudske izdržljivosti, gde su muslimanski vojnici i čuvari zatvorenike gledali kao životinje koje su svakodnevno tukli, mučili na razne načine, ubijali glađu i trovali raznim lekovima.
– Nikad i nikome na svetu n eponovilo se takvo stradanje i takva mučenja, koja svet i savremena civilizacija nikad neće moći da shvate, niti da razumeju! – naveo je tada Jovičić koji je i bivši poslanik u Parlamentu BiH.
O raspuštanju logora “Silos” zatvorenici su saznali od predstavnika Međunarodnog komiteta Crvenog krsta.
Logor su napustili 26. januara 1996. godine, dok su poslednja 42 zatvorenika izašla dan kasnije, čime su konačno zatvorena vrata ovog kazamata.
Presude
Dana 24. novembra 2011. godine privedeno je nekoliko pripadnika takozvane Armije BiH, koji su osumnjičeni da su učestvovali u zločinima i progonu srpskog stanovništva na području sarajevske opštine Hadžići.
Naredne godine 19. aprila u Tužilaštvu BiH, u Sarajevu, otpočelo je suđenje osmorici pripadnika takozvane Armije BiH, koji su osumnjičeni za nezakonita hapšenja, mučenja i ubijanja, nečovečno postupanje prema srpskim civilima u logoru “Silos”.
Osumnjičeni su Mustafa Đelilović, Fadil Čović, Mirsad Šabić, Nezir Kazić, Bećir Hujić, Halid Čović, Šerif Mešanović i Nermin Kalember.
Za ovo suđenje je vladalo veliko interesovanje, ne samo porodica ubijenih i oštećenih, već i medija u BiH i regionu.
Sud BiH je u julu 2021. godine doneo drugostepenu presudu kojom su šestorica osuđenih za zločine nad civilima osuđena na ukupno 42 godine zatvora.
Bivši komandant 9. brdske brigade takozvane Armije BiH Nezir Kazić je osuđen na 10 godina zatvora, na po osam godina zatvora su osuđeni nekadašnji načelnik stanice javne bezbednosti u Hadžićima Fadil Čović i bivši upravnik logora “Silos” u Tarčinu (do avgusta 1994.) Bećir Hujić.
Komandir Policijske stanice u Pazariću Mirsad Šabić je osuđen na šest godina, dok su na po pet godina osuđeni nekadašnji upravnik “Silosa”, od avgusta 1994, Halid Čović i bivši stražar u ovom logoru Nermin Kalember.
Njih šestorica su osuđeni za protivzakonito zatvaranje i nečovečno postupanje prema civilima srpske i hrvatske nacionalnosti zatočenim u “Silosu”, kasarni Krupa u Zoviku i Osnovnoj školi “9. maj” u Pazariću, kao i za uskraćivanje prava na suđenje i odvođenje na prinudne radove civilnog stanovništva.
