Miropomazani vladari spajaju božanske sa ovozemaljskim zakonima i zapovestima, ovlašćeni su čuvari bogočovečanskog pogleda na svet i istorijski izabranici Svete Trojice.
Carigrad (Konstantinopolj) nije bio samo „drugi Rim“, već i, mnogo više, „drugi Jerusalim“. Jer je zemaljsko carstvo shvatano „za malena“ (kao malo i privremeno), a ono nebesko – kao istinsko i jedino zaista vredno našeg divljenja i naših života.
I sam Hristos, i car Konstantin (i svi Oci Crkve sabrani oko njega), i naš „večni arhiepiskop“ Sava Nemanjić, i časni knez Lazar Kosovski – potvrđuju nam ovu razliku u korist trnovog, u odnosu na onaj zlatni venac slave.
Tako da najvažniji čin vladarskog krunisanja nije bio u lepoti skupocene krune koja gordo blista u dijamantima, niti u broju međunarodnih silnika koji će priznati nečiju kraljevsku titulu, već u činu miropomazanja – u mističnom trenutku crkvene potvrde volje Božije nad Njegovim zastupnikom (i čuvarom društvenog poretka) na zemlji.
Miropomazani vladari su, dakle, oni koji spajaju božanske sa ovozemaljskim zakonima i zapovestima, ovlašćeni čuvari bogočovečanskog pogleda na svet i istorijski izabranici Svete Trojice.
Kao što je za političku dimenziju krunisanja neophodna potvrda međunarodnog zbora najmoćnijih vladara, tako je za duhovnu dimenziju ovog (ne samo političkog, već i) svetog čina neophodan blagoslov Crkve.
I tu je suština čitave priče oko krunisanja Nemanjinog sina i Savinog brata Stefana, ali i sve ono najvažnije po pitanju legitimiteta njegovih naslednika „po prestolu“ i „u Hristu“.
Zato je knez Lazar Hrebeljanović s pravom u našem narodnom predanju nazivan carem, ne zbog veličine zemlje kojom je vladao (koju je branio i njome mudro upravljao), već zbog stava i podrške Crkve njemu, a ne Mrnjavčevićima, Vuku Brankoviću, Nikoli Altomanoviću ili nekom od brojnih zetskih, južnosrpskih i bosanskih pretendenata na Dušanov i Urošev upražnjeni tron.
Podrška Srpske Crkve odredila je i Lazarevog sina, Stefana Visokog, za njegovog naslednika, uprkos „realnom stanju stvari“, po kome ovaj (tada dvanaestogodišnjak) srpski princ nije imao nijedan od inače neophodnih uslova za preuzimanje vladarskog žezla (uz pomoć svoje plemenite majke Milice, poreklom od Stefana Nemanje, preko njegovog najstarijeg sina Vukana).
Potvrda svetosavske Crkve odmah je odlučila i konačno prelomila pitanje legitimiteta (slično kao i u Lazarevom slučaju), pa je sin omiljenog Svetog kneza postao neprikosnoveni i neupitni vladar (uskoro i despot) srednjovekovne Srbije prve polovine petnaestog veka.
U tom smislu, valja nam razumeti i ulogu Karađorđa Petrovića, kao istinskog „vožda Srbije“. Jer on nije bio „prvi među jednakima“ samo odlukom ustaničkog sabora i svojom nakon toga pokazanom hrabrošću i odlučnošću, već i blagoslovom Crkve.
Mnogi ne znaju da je „voljom srpskog naroda“ Karađorđe pomazan svetim mirom, nasleđujući tako nekadašnje srpske vladare (kraljeve, careve i despote).
Crkveni obred vladarskog miropomazanja izvršio je šabački episkop Antim 1807. godine i tako ovog junačkog vojnog vođu ustanka (mistično i konkretno) uzdigao u rang pravog državoupravitelja i svenarodnog vožda obnovljene i ponovo u istoriji uspravljene Srbije. O tome nam svedoči prota Matija Nenadović u svojim „Memoarima“, kao lični svedok i pouzdani tumač ovakvog događaja.
Na ovaj način je ponovo uspostavljen celoviti kontinuitet sa svim onim što je predstavljala srednjovekovna srpska država.
Nažalost, kasnije je ovaj bogougodni i blagosloveni običaj stavljen po strani, prepustivši mesto mnogo agresivnijim političkim akcentima i prioritetima.
Ipak, imamo još dva plemenita izuzetka – u slučajevima u Žiči miropomazanih srpskih vladara: kralja Aleksandra Obrenovića i, petnaestak godina kasnije, kralja Petra Karađorđevića.
Za slučaj Karađorđevog unuka Petra mnogi znaju, ali za svetotajinsko, kraljevsko miropomazanje njegovog tragično stradalog prethodnika, knez-Miloševog praunuka Aleksandra, retko ko zna (kao i kada je reč o Voždovom vladarskom miropomazanju).
Aleksandar Milanov Obrenović ne samo da je bio duboko verujući čovek, zaslužan za spasenje Hilandara, čuvanje naših starih rukopisa i obnovu mnogih srpskih manastira, već je bio i miropomazan pred Bogom, rukom jednog od najznačajnijih srpskih duhovnika te epohe, beogradskog mitropolita Mihaila (Jovanovića).
Pre toga se pripremao u Ravanici i Ljubostinji, gde je proveo i čitavu noć u bdenju i molitvi, da bi se „venčao sa Srbijom“ u sedmovratoj Žiči, pod blagoslovom naše Svete Majke Crkve.
Povodom njegovog duhovnog krunisanja (svetim mirom), upaljene su, po prvi put posle pet vekova, i one džinovske zavetne sveće koje je ostavila kneginja Milica (u maloj shimi Evgenija, a u velikoj – Efrosinija), da se zapale kada Srbija bude konačno oslobođena ropstva.
Nažalost, ovaj istorijski oklevetani i nepravedno potcenjeni srpski vladar ubrzo nakon toga bio je ubijen od strane svojih zaverenika.
Pod plaštom „najboljih namera“ (možda i iskrenih – samo Bog to zna), izvršeno je ubistvo miropomazanog srpskog vladara, čime je simbolično najavljeno i stradanje njegovog ruskog savremenika, cara Nikolaja Drugog.
I jedan i drugi bili su prethodno izdati od svojih „najvernijih“ podanika i vojskovođa, a „u ime naroda“ i „njegove pravde“.
Novo vreme i njegovi običaji stupili su na istorijsku scenu, kroz žrtvovanje dvojice miropomazanih pravoslavnih vladara.
Njihova krv, kao opomena, pala je na potonje naraštaje, koji su prošli kroz velika stradanja, dobijajući tako priliku za pokajanje.
Imali smo, dakle, u našoj modernoj istoriji najmanje trojicu miropomazanih državnika.
Posle njih, ovaj vekovni običaj je nestao, kao i autentična srpska monarhija.
A danas živimo posledice odluka i istorijskih zabluda naših predaka.
