Gost nove epizode podkasta „Kompas“ je dr Vladimir Vučković, istoričar, pravnik i pisac iz Niša, autor dela „Stara Srbija i Makedonija“ „Organizacija Srpske pravoslavne crkve u novim krajevima Kneževine Srbije posle Berlinskog kongresa“, „Crkva Sv. Vaznesenja Gospodnjeg u Velikom Krčimiru“, „Niška eparhija“, „Niš u Drugom svetskom ratu“, i više književnih dela među kojima su i romani „Vrana u paunovom perju“, „Srodne duše“, „Hromi“ i „Kraj vremena“. Dobitnik je i nagrade „Svetosavski pečat“ za zbirku priča „Turski amanet“.
U razgovoru za „Kompas“ dr Vučković otvara jedno od najzanimljivijih geopolitičkih pitanja srpske istorije – odnos Srbije i Soluna. On ističe da je „Solun strateški najvažniji grad na Balkanu“ i da je „prirodni pravac razvoja srpske države“ vekovima vodio ka jugu.
Podseća i na malo poznatu činjenicu da je srpska vojska 1912. godine prva ušla u Solun, ali da je grad, usled složenih međunarodnih okolnosti, na kraju pripao Grčkoj.
Granice Stare Srbije se ne mogu razumeti bez srpske kulturne baštine
Govoreći o Staroj Srbiji, Vučković naglašava da se njene granice ne mogu razumeti bez srpske kulturne baštine. Kao najbolji dokaz navodi srpske srednjovekovne svetinje: „Pogledajte samo Dečane, pogledajte Gračanicu, Ljevišku, pa sve do Hilandara. To su središta Srpstva i središta srpske kulture. To su izvori.“ Upravo zato, smatra on, prostor Južne Srbije predstavlja jedno od najvažnijih središta srpskog istorijskog i kulturnog identiteta.
Poseban deo emisije posvećen je borbi za Makedoniju početkom dvadesetog veka, ulozi VMRO-a i njegovim kasnijim vezama sa ustaškim pokretom. Vučković podseća da su se pojedine organizacije, iako ideološki različite, okupljale oko zajedničkog cilja – slabljenja srpskog faktora na Balkanu.
U tom kontekstu govori i o atentatu na kralja Aleksandra, kao jednom od najznačajnijih događaja međuratne Evrope.
Sudbina srpskih pisaca Stare Srbije
Jedna od najzanimljivijih tema razgovora jeste i sudbina srpskih pisaca Stare Srbije. Prema Vučkoviću, mnogi od njih su nakon Drugog svetskog rata sistematski potisnuti iz kulturnog pamćenja. Posebno mesto zauzima Grigorije Božović, čiji je književni opus decenijama bio skrajnut i nedostupan široj javnosti.
Zbog toga Vučković smatra da je danas neophodno ponovo otkrivati autore koji su ostavili dragocena svedočanstva o životu Srba na prostorima Kosova, Metohije i Makedonije.
Olaf Broh i Srbija
U emisiji se takođe govori i o Olafu Brohu, norveškom slavisti i velikom prijatelju Srbije, kao i o stavovima evropskih državnika prema Srbiji nakon Prvog svetskog rata. Vučković podseća na svedočanstva po kojima su vodeći saveznički lideri u srpskoj vojsci i njenom rukovodstvu videli jednog od glavnih pobednika Velikog rata.
Posebno inspirativan deo razgovora odnosi se na misao Isidore Sekulić o „guslama i gajdama“. Citirajući njenu ideju, Vučković podseća da nacionalna politika ne može počivati samo na ratničkoj tradiciji.
„Da odložimo gusle i da probamo sa gajdama“, govorila je Isidora Sekulić, misleći na mudriju, pomirljiviju i stvaralačku stranu nacionalne politike, na obnovu života i društva, a ne samo na neprestanu borbu.
Na kraju razgovora, dr Vladimir Vučković iznosi tezu koja će sigurno izazvati pažnju gledalaca: „Najbolji ljudski materijal nam stiže iz dinarskih srpskih krajeva, to je nedvosmisleno. Međutim, strateški, istorijski i prirodno je nama izlaz prema jugu.“
O istoriji Stare Srbije, Solunu, srpskoj kulturnoj baštini, zaboravljenim piscima i velikim geopolitičkim pitanjima Balkana – gledajte u novoj epizodi podkasta „Kompas“.
